Paylaş

Elektrik Motoru Koruma Sınıfları:IP (Ingress Protection ) Sızdırmazlık Sınıfı:

Motorun elektrikli kısımlarına yada hareketli kısımlarına erişilebilmesine karşı koruma derecesini, ve yabancı madde yada suyun motorun içine girerek tehlike yaratacak bölümlere erişebilme derecesini belirleyen bir sınıflamadır. Birinci rakam katı maddelere karşı koruma sınıfını belirler, ikinci rakam ise suya karşı koruma derecesini belirler

Elektrik Motorlarının İzolasyon Sınıfları:

Elektrik motoru izolasyon sınıfı; kullanılan izolasyon sisteminin özelliklerini yitirmeden sürekli olarak çalışabileceği en yüksek sıcaklık değerini belirtir. Yaygın olarak kullanılan izolasyon sınıfları tabloda belirtildiği gibidir.

Aksi belirtilmedikçe elektrik motoru etiketinde veya kataloğunda belirtilen güç değerleri; maksimum 40 °C ortam sıcaklığı, deniz seviyesi, nominal gerilim ve frekans için geçerlidir.

Elektrik motoru sargısının sıcaklık değeri, normal şartlar altında çalışırken, kullanılan izolasyon sınıfı sıcaklık değerini geçmemelidir. Örneğin F sınıfı izolasyona sahip bir elektrik motorunun sargı sıcaklığı 155 °C nin altında olmalıdır. Bir çok motor üreticisi F sınıf izolasyon malzemesi kullanırken sıcaklık artışını B sınıfı limitleri içinde tutar. Başka bir deyişle motora 25 °C lik bir emniyet marjı sağlanmış olur. Böylece motorun daha yüksek ortam sıcaklıklarında ve daha yüksek irtifada, daha düşük yada daha yüksek gerilimde çalışmasına imkan tanınmış olur. Bu durum motorun normal çalışma koşulları altında yaklaşık %12 daha fazla yüklenmesine de olanak tanır.Motor sıcaklık artışının kullanılan izolasyon malzemesi limitleri altında olması motor sargısının ömrünün uzamasını da sağlar.

Sıcaklık Kontrollü Koruma Elemanları:
Elektrik motorlarının korunması sigortalar, termik röleler, termik manyetik şalterler ve termistörlerle yapılır. Sigortalar motoru, kabloyu, röle ve şalterleri, eğer kullanılıyor ise yumuşak yol vericileri ve hız kontrol cihazlarını kısa devrelere karşı koruma görevi üstlenirler, ancak tek başlarına motoru aşırı yüklenme ve aşırı ısınmalara karşı koruyamazlar. Termik röleler ve termik manyetik şalterler ise motorun anma akımına ayarlanır, aşırı yükleme ve aşırı akım halinde devreyi keserek motoru korurlar. Ancak aşırı yükleme dışında bir takım etkenler de motorun yanmasına sebep olabilir; iki faza kalma, soğutma havasının azalması ve kesilmesi, aşırı ortam sıcaklığı veya düzensiz ortam koşulları (örneğin; termik rölenin bulunduğu yerde ortam sıcaklı serin, motorun bulunduğu yerde ortam sıcaklığı fazla), yüksek rakımda çalışma, aşırı sıklıkta kalkış duruş, uzun yol alma ve frenleme. Bu durumlarda elektrik motorun sargı sıcaklığının öngörülen değerlerin üstüne çıkmasına izin verilmemelidir. Bu amaçla yapılacak en güvenli koruma, sıcaklık kontrollü korumadır.

Sıcaklık kontrollü korumada, başlıca iki çeşit koruma elamanı kullanılmaktadır.

Bimetal devre kesicileri (Mikro Termostatlar)
Yarı iletken sıcaklık hissedicileri (PTC Termistörleri)
Micro Termostatlar:
Seri bağlı iki veya üç elemanlı devre kesicileridir. Sınır sıcaklığın üzerinde devreyi açarlar. Sınır sıcaklığın altında kapanırlar. NC (Normalde Kapalı) ve NO (Normalde Açık) tipleri vardır. Motorun yalıtım sınıfına uygun ve sargılar için izin verilen en yüksek sıcaklık sınırı değerine göre seçilir. Stator faz sargıları arasına yerleştirilir. Termostat uçları motoru klemens tablosuna getirilir. Her güçteki motor için tek tip takım termostat kullanılır.

Micro termostat koruma uçları, motorun enerji kontaktörüne kumanda eden kontaktör bobini devresine seri bağlanır. Elektrik motoru sargılarındaki sıcaklık sınır değerin üzerine çıkarsa bimetal devre kesici açılır. Termostat devresi, motorun enerji kontaktörü bobin devresine seri bağlı olduğundan enerji kontaktörü açılır ve motor durur.

PTC ( Positive Temparature Coefficient) Termistör ve Rölesi:
PTC termistörler, seri bağlı üç elemanlı ve rölesi ile birlikte bir takımdır. Yarı iletken sıcaklık hissedici elemanlardır. Belirli sıcaklık derecesinde elektrik dirençleri artar. Dirençlerinin çok ani arttığı sıcaklık derecesine “nominal açma sıcaklığı” (NAT) denir. Nominal açma sıcaklığı, korunmak istenen motorun yalıtım sınıfa uygun ve izin verilen sınır sıcaklığı değerine göre seçilir. Her güçteki motor için tek tip takım ve röle bulunur. Büyük güçlü motorlarda ekonomik olur.

Takım halindeki PTC termistör elemanları, motorun stator sargıları arasına yerleştirilir. PTC röle, motor kumanda panosunda bulunur. Üretici firmalara göre röle bağlantısı farklı olabilir. Röle, motorun enerji kontaktörüne kumanda eder. Termistör elemanları, röleye izin verilen sınır sıcaklığına yakın ihbar sinyali, izin verilen sınır sıcaklıkta açma sinyali verir. Açma sinyalini alan röle çalışarak, enerji kontaktörünü açar. Böylece ani arışı akım yükselmesi ve ani aşırı gerilim değişimi haricinde sargıları yanmaktan korurlar.