Ana Sayfa Endüstriyel Kompanzasyon Nedir – Nasıl Yapılır – Çeşitleri

Kompanzasyon Nedir – Nasıl Yapılır – Çeşitleri

199
0
Paylaş

Tesiste harcanan reaktif enerjinin azaltılması amacı ile yapılan kondansatör veyasenkron motor tesislere kompansatör, bu işlemin yapıldığı tesislere de kompanze edilmiş tesisler, kısaca kompanzasyon denir. Reaktif güç kompanzasyonu için senkron motoryerine daha ekonomik olan kondansatörler kullanılır.

► Aktif Güç


Aktif güç, elektrikte iş yapan, rezistif yüklerin harcadığı güçtür. Yani “kullanılabilir güçtür”.  Birimi “Watt”’tır. P ile sembolize edilir. 

► Görünür Güç ( Reaktif Güç )

Görünür güç: bir alternatif akım devresinde, kaynak gerilimi ile toplam akımının etkin değerlerinin çarpımına denir. Elektrik ile çalışan sistemlerin şebekeden çektikleri güç aktif ve reaktif güç olmak üzere ikiye ayrıldığını söylemiştik. Görünür güçte aktif ve reaktif güçlerin karelerinin toplamının karekökü ile de bulunabilir. Birimi “VA”dır. S ile sembolize edilir.

Kompanzasyon, akım ile gerilim arasındaki faz farkının en ideal olabilecek açıya getirilerek, sistemi olumsuz etkileyen reaktif güçlerin sıfıra yaklaştırılması olayıdır. Yani güç faktörü cosϕ düzeltilir. Böylece enerji iletim hatlarının ve şebekenin gereksiz yere yüklenmesine sebep olan ve kayıpları artıran reaktif güç, olabildiğince minimum seviyede tutulur. 

Kompanzasyon Çeşitleri

Her tüketicinin müstakil kompanzasyonu olan tek tek kompanzasyon, grupkompanzasyonu ve merkezi kompanzasyon olmak üzere üç çeşit kompanzasyon uygulamasıvardır

1- Tek Tek Kompanzasyon

Tek tek kompanzasyonda kondansatörler doğrudan yük çıkışlarına bağlanır. Ortak biranahtarlama cihazı ile yükle birlikte devreye alınıp çıkarılır. Kondansatör gücü, doğru birşekilde yüke göre seçilmelidir. Bu kompanzasyon aynı zamanda en etkin ve en güvenilirolanıdır çünkü bir kondansatörün bozulması hâlinde meydana gelen arıza, arızalı bölümüdevre dışı bırakır. Ancak bu sistem, diğer sistemlerin en pahalısıdır. Buna karşılık,aydınlatmada ve oldukça büyük güçlü tüketici motorlarda, besleme hattı uzun olan alıcılarda,tek tek kompanzasyon uygulaması tercih edilmektedir (Üç fazlı kondansatörler üçgen olarakbağlanır.).

2- Aydınlatmada Kompanzasyon

Genellikle floresan lamba, cıva buharlı ve sodyum buharlı lambalarda uygulanır.Floresan lambanın güç kat sayısı cosφ = 0,55’tir. Kompanzasyondan sonra cosφ’ yi 0,95 – 1 arasına yükseltmek gerekir. Bunun için gerekli kondansatör gücü tablodan bulunabilir.

Aydınlatma lambalarında kondansatör tablosu

LambaGücü(W)Kapasite(μF)Kon. Gücü (Var)
Floresan10230
Floresan20580
Floresan2×204,570
Floresan657110
Cıva buharlı 12510510
Cıva buharlı 25018275

3- Alternatif Akım Motorlarında Kompanzasyon

Motorlar, sabit reaktif güç çektiğinden yol verici şalterlerden sonra (kontaktördensonra) kontaktör bataryaları bağlanacak şekilde, her motor için bağımsız kompanze işlemiyapılabilir. Ancak bu işlemde kondansatör gücünün, motorun boş çalışmada çektiği görünürgücü çekmeyecek şekilde hesaplanması gerekir. Aksi hâlde boş çalışmada güç faktörü kapasitif olur.

Kompanzasyon pano bağlantı şeması