Ana Sayfa Endüstriyel Reaktif Güç Kontrol Rölesi Bağlantısı

Reaktif Güç Kontrol Rölesi Bağlantısı

165
0
Paylaş

Yapısı

Reaktif güç kontrol rölesi otomatik olarak ayarlanan güç kat sayısına ulaşmak için kondansatörleri devreye alıp çıkartma görevini yapan elektronik cihazdır. Gösterge,kıyaslama ünitesi ve çıkış röle devre katlarından oluşur. Sistemde bulunan gerilim ile çekilen akımın faz farkını algılayarak, çıkış röle grubu aracılığı ile kondansatörleri kumanda eder.Güç kat sayısı düşünce kondansatörleri sıralı olarak devreye alır. Bir yandan da değişen güç kat sayısını ölçerek döngüsel kontrol yapar. Ayarlanan güç faktörünü sağlayacak kadar kondansatörü devrede tutar. Tek fazın akım bilgisi ile işlem yapan röleler yanında üç fazında akımına göre işlem yapan röleler mevcuttur.

Çalışması

Tranformatör, elektrik motorları gibi endüktif yükler, mıknatıslanma akımlarından dolayı şebekeye reaktif yük getirir. Bu reaktif yükler bulundukları devreye kondansatörler bağlanarak azaltılır veya yok edilir.Reaktif güç kontrol röleleri, merkezî kompanzasyonda seçilmiş kondansatör gruplarının bataryalarını devreye alarak veya çıkararak güç kat sayısı değerini, kullanıcı tarafından ayarlanan güç kat sayısı değerine getirmeye çalışır.

Reaktif güç nedir (kVAR) : İşe yaramayan kayıp enerji olarak tabir ettiğimiz enerjidir. Bobin ve manyetik alanla çalışan motor, trafo gibi elektrik makinelerinin çektiği güç dür. Kayıp olarak nitelendirdiğimiz bu güç aslında yaptığı iş olarak önemli bir görevi vardır. Bobin ve kondansatör özellikli yükler çalışmaları için gerek duyduğu manyetik alanı şebekeden enerji alış verişinde bulunarak oluştururlar ve bu alış verişe reaktif enerji olarak adlandırılır. Oluşan bu manyatik alan sayesinde iletim hatlarında belirli bir miktarda gereksiz yük oluşturur ve bu yükün yaptığı bir iş yoktur. Sembolü (Q) harfi ile gösterilmektedir.
Tek fazlı şebekelerde
Q = U * I * sin& formülü ile bulunur.
Üç fazlı şebekelerde
Q = √3 * U * I * sin& formülü ile bulunur.

Reaktif Güç Kontrol Rölesinin Ayarlanması

% ayarı: Bu potansiyometre % 30 ayar noktasına alınır. Belirli bir çalışma sonunda aktif ve reaktif sayaç değerleri kaydedilerek oranlaması yapılır. Reaktif enerjinin aktif enerjiye oranı 0,33’ten az olmamalıdır. Bu ölçüte bağlı olarak %ayarı, % 30, 20, 10 noktalarında tutulabilir. C/k ayarı: Bu tuşa basıldığında o anki C/k oranı displayde belirir. Aşağı yukarı tuşları kullanılarak 0,00-2,00 değerleri arasında 0,05 hassasiyetle ayaryapılır. Bu tuş ile kullanılan kondansatör gruplarının akım trafosu dönüştürme oranı ile uyumlu çalışması sağlanır.

C/k ayarı hesabı:

C = İlk kademe kondansatör gücü,

k = Akım trafosu dönüştürme oranı

ÖRNEK: 1. kademe kondansatör gücü 5 kvar olan bir tesiste akım trafosu dönüştürme oranı 500/5 olduğuna göre C/k oranını bulunuz.

ÇÖZÜM: C/k = 5 / (500/5) = 0,05 olarak bulunur.Ayrıca reaktif rölenin C/k oranının k1 gibi bir çarpanı var ise k1 x C/k şeklinde hesaplanır ve aşağı-yukarı tuşları ile bu değere ayarlanır.

Reaktif Güç Kontrol Rölesinin Bağlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar

Akım trafosu ana şalter çıkışına veya ana giriş sigortalarından birinin ayağına bağlanır. En çok yapılan hata, akım trafosunun kompanzasyon panosundan sonra bağlanmasıdır. Bu durumda röle çalışmaz. Akım trafosu daima kondansatörlerden önce ve işletmenin ilk girişine bağlanmalıdır. Ayrıca akım trafosundan çıkan iletkenler en kısayoldan (panonun demir aksamı ve diğer kablolara sarmadan) tercihen 2 x 1,5 mm2 TTR kablo kullanılarak rölenin 1 ve 2 nu.lı uçlarına bağlanır.

Devre Bağlantı Şeması ve Montajı

 Akım trafosunu ana şalter çıkışına veya ana giriş sigortalarından birinin ayağına bağlayınız. En çok karşılaşılan hata, akım trafosunun kompanzasyon panosundan sonra bağlanmasıdır. Bu durumda röle çalışmaz. Akım trafosu daima kondansatörlerden önce ve işletmenin ilk girişine bağlanmalıdır. Ayrıca akım trafosundan çıkan telleri en kısa yoldan (panonun demir aksamına ve diğer kablolara sarmadan) tercihen 2×1,5 çoklu telli kablo kullanarak rölenin 1 ve 2numaralı uçlarına bağlayınız.  Akım trafosunun bağlı olduğu faz R olsun. Rölenin 4 ve 5 numaralı klemenslerine mutlaka diğer iki fazı yani S ve T fazlarını bağlayınız.

Reaktif güç kontrol rölesi bağlantı şeması

Reaktif Rölenin İşletmeye Alınması:

% ayar düğmesini 0. 33’e getiriniz. (2006 yılı için TEDAŞ’ın ön gördüğü değerdir.) Röleyi otomatik konumuna alınız.17 C/k ayar düğmesini 0.05’e alınız. Devreye indüktif bir yük (örneğin motor)alınız. Röle üzerindeki ind ışığı yanmalıdır. Kap yanıyorsa 4 ve 5 nuralı uçları ters çeviriniz. Bundan sonra geriye kalan tek işlem c/k ayarının düzgün olarak yapılmasıdır.

Olabilecek Sorunlar:

Arıza 1: Röle sürekli kondansatör alıyor. Cos φ metre kapasitif gösterdiği hâlde çıkarmıyor.

Sebepleri: Kondansatör panosunu besleyen güç kablosu akım trafosundan önce alınmıştır. Rölenin 4 ve 5 nu.lı klemenslerine akım trafosunun bağlı olmadığı diğer iki faz yerine (S T) akım trafosunun bağlı bulunduğu faz (R) bağlanmıştır. Bu durumda ind. veya kap. ledlerinden biri sürekli yanar ve röle devreye sürekli kondansatör alır veya çıkarır.

Arıza 2: Röle çalışıyor. Kademelerin devreye girdiği röle üzerindeki ışıklardan belli oluyor. Kontaktörler çekiyor fakat cos φ yükselmiyor ve röle kondansatör almak istiyor.

Sebepleri: Kondansatör sigortaları atmıştır. Kontaktör kontakları kirlenmiştir. Kondansatörler değer kaybetmiştir. Kurulu kondansatör gücü, tesisin kompanzasyonuna yetmemiştir. Kondansatör ilavesi gerekmektedir.

Arıza 3: Motorlar çalışıyor. Devrede kondansatör olmadığı hâlde kap ışığı yanıyor.

Sebepleri: Rölenin 4 ve 5 nu.lı uçlarını değiştiriniz.

Arıza 4: Aynı akım trafosundan hem röle hem de cos φ metre besleniyor ancak her ikicihaz da düzgün çalışmıyor.

Sebepleri:  Bağlantı hatası vardır. (Röle ve cos φ metre akım devreleri  seri bağlanmalıdır.  Akım trafosu büyük seçilmiştir.  Cos φ metre gerilim devresi bağlantısı R fazından alınmıştır. (Reaktif güç kontrol rölesinin tersine cos φ metrenin gerilim devresi, akım trafosu ile aynı faza bağlanmalıdır.

Aktif, reaktif sayaç bağlantısı ve merkezi kompanzasyon uygulama devresi

Kompanzasyon pano bağlantı şeması